# KURTOGLU SINAN

Elektrik ve Elektronik Mühendisi
Gömülü Sistemler · Enerji ·
Yazılım

<a id="content"></a>

## Proje Bilgileri

Proje

Artı Bilişim — Yazılım Mimarisi, İş Uygulamaları ve Veri Entegrasyonu

Kategori

İş Yazılımı ve Veri Entegrasyonu

Rolüm

Kurucu ve Yazılım Mimarı

Konum

Eskişehir / Ankara

Dönem

2004–2009

Süre

Beş yıl

Araçlar

Delphi · Pascal · MySQL · Logo · ETA · Netsis · Nebim · Datasoft

Durum

Şirket faaliyetleri 2009’da sona erdi

<a id="case-title"></a>

## Artı Bilişim — Yazılım Mimarisi, İş Uygulamaları ve Veri Entegrasyonu

Eskişehir / Ankara | 2004–2009

Yeniden kullanılabilir iş yazılımları, modüler Delphi uygulamaları, maliyet odaklı MySQL mimarisi, yerleşik ticari paketlerle entegrasyon, eski verilerin taşınması ve şirket yönetimi.

Artı Bilişim ve Yazılım’ı, proje bazlı teknik hizmetlerden yeniden kullanılabilir yazılım ürünlerine, modüler uygulama bileşenlerine ve özel sektör için bakımı yapılabilir iş çözümlerine geçmek amacıyla kurdum.

Şirketi önce Eskişehir’de küçük bir ofisten yürüttüm, geliştirme faaliyetlerimi daha sonra Anadolu Üniversitesi Teknopark içinde sürdürdüm. Ayrıca Ankara’da bir teknoloji ortağı aracılığıyla yerinde geliştirme projeleri yürüttüm.

<a id="context"></a>

## Bağlam: Kamu Sektörü Sistemlerinden Ticari Pazara

Şirketi, belediye bilgi sistemleri üzerinde altı yıl çalıştıktan (1998–2004) hemen sonra kurdum. O ortamda çalıştığım projeler kurumsal olarak finanse ediliyor, resmî olarak kapsamlandırılıyor ve ayrılmış altyapı ile sunucu bütçeleri olan uzun vadeli programlar olarak yürütülüyordu.

Özel pazara girdiğimde bunun çok farklı kısıtlar altında işlediğini gördüm. Bütçeler kısa vadeliydi, BT yatırım değil maliyet olarak görülüyordu ve teknik kararları sıklıkla teknik olmayan paydaşlar veriyordu. Kamu sektöründeki mühendislik deneyimimi bu koşullara uyarlamak, bu dönemin belirleyici zorluğu oldu.

<a id="market-conditions"></a>

## Eskişehir ve Ankara’daki Pazar Koşulları

Bölgesel KOBİ pazarındaki saha deneyimim sayesinde, ürün ve mimari kararlarımı doğrudan şekillendiren tutarlı bir kısıtlar kümesi gözlemledim:

- Sınırlı BT yatırımı. Birlikte çalıştığım şirketlerin çoğu, kurum içi bir BT işlevine anlamlı bir bütçe ayırmıyordu. BT sorumlulukları genellikle tek bir kişide toplanıyor, başka görevlerle birleştiriliyor veya ihtiyaç halinde dışarıdan sağlanıyordu.
- Muhasebeci güdümlü yazılım seçimi. İş yazılımı seçiminin genellikle şirketin muhasebecisi veya dışarıdaki muhasebe bürosu tarafından belirlendiğini gördüm. Muhasebecinin çalıştığı muhasebe paketi şirketin fiilî esas kayıt sistemi haline geliyor, diğer tüm uygulamaların onunla uyumlu olması gerekiyordu.
- Karşılanamaz kurumsal veritabanı maliyetleri. Oracle Database, Microsoft SQL Server ve IBM Db2 gibi kurumsal ilişkisel veritabanı platformları, bölgesel firmaların çoğunun gerekçelendiremeyeceği lisans, donanım ve yönetim maliyetleri taşıyordu. Platformu teknik üstünlüğün değil, toplam sahip olma maliyetinin belirlediğini öğrendim.
- Nitelikli kurum içi personel eksikliği. Tanıştığım bazı şirketler sistemlerine ciddi yatırım yapmaya istekliydi, ancak bu sistemleri kurum içinde işletip sürdürebilecek personeli işe alamıyor veya elde tutamıyordu.
- Kamu sektörüne yönelen nitelikli personel. Özel pazarın istikrarsızlığı ve güvencesiz algılanması nedeniyle nitelikli teknik personel genellikle kamu sektöründe çalışmayı tercih ediyordu. Bu, özel şirketleri yapısal olarak dış tedarikçilere bağımlı bırakıyordu.

Bu gözlemlerden net bir mühendislik sonucu çıkardım: sunduğum her çözümün düşük maliyetli, müşterinin mevcut ticari paketiyle uyumlu ve asgari kurum içi teknik uzmanlıkla bakımı yapılabilir olması gerekiyordu.

<a id="commercial-packages"></a>

## Yerleşik Ticari Paketler Etrafında Stratejik Konumlanma

Ağır kurumsal platformların satıcısı olarak rekabet etmek yerine şirketi, Türkiye KOBİ pazarında zaten baskın olan ticari iş yazılımlarının etrafında konumlandırdım:

- Logo
- ETA
- Netsis
- Nebim
- Datasoft

Amacım, bu paketlerin yerini almak yerine çevrelerinde değer katarak pazar payı kazanmaktı: işlevlerini genişletmek, diğer sistemlerle entegre etmek, sağlamadıkları rapor ve analizleri üretmek ve aralarında veri taşımak.

Bu alanda şunları yaptım:

- her paketin veri yapılarını ve kayıt mantığını inceledim,
- farklı paketler arasında ana verileri (müşteri ve tedarikçi hesapları, stok kalemleri, fiyat listeleri) ve hareket verilerini (faturalar, irsaliyeler, stok hareketleri, muhasebe kayıtları) eşleştirdim,
- müşterinin mevcut paketiyle birlikte çalışan eklenti modülleri ve raporlama araçları geliştirdim,
- ticari paketler ile özel uygulamalar arasında içe/dışa aktarma ve veri alışverişi süreçleri oluşturdum,
- tarihsel kayıtları koruyarak bir ticari paketten diğerine geçişleri destekledim,
- yıllarca süren manuel veri girişinin ve kısmi taşımaların yarattığı tutarsızlıkları belirleyip düzelttim.

Bu yaklaşım, hiçbir zaman tam bir özel kurumsal sistem satın almayacak müşterilere, muhasebeci güdümlü esas kayıt sistemlerini bozmadan mühendislik değeri sunmamı sağladı.

<a id="database-strategy"></a>

## Veritabanı Stratejisi ve Maliyet Odaklı Mimari

Veritabanı seçimini teknik olduğu kadar ekonomik bir karar olarak ele aldım.

- Kurumsal RDBMS platformları (Oracle, Microsoft SQL Server, IBM Db2) önceki çalışmalarımdan bana iyi biliniyordu; ancak lisans ve işletme maliyetleri onları hedef müşterilerimin çoğunun erişemeyeceği yerde bırakıyordu.
- Özel uygulamalar için birincil düşük maliyetli veritabanı seçeneği olarak MySQL’i benimsedim. Açık kaynak lisansı, mütevazı donanım gereksinimleri ve KOBİ veri hacimleri için yeterli performansı, onu müşterilerimin uygun fiyatlı çözüm arayışına doğrudan bir yanıt haline getirdi.
- Uygulama veri erişimini iş mantığından mümkün olduğunca ayrı tuttum; böylece aynı uygulama modüllerini müşterinin bütçesine ve mevcut ortamına göre farklı veritabanı arka uçlarına uyarlayabildim.
- Dönemin sonuna doğru, yeni ortaya çıkan belge odaklı bir veritabanı olarak MongoDB’yi değerlendirdim. Şema esnekliği sunan modelini, katı ilişkisel şemalara uymayan heterojen iş kayıtları için çekici buldum. O zamana kadar önceliklerim değiştiği için onu üretimde benimsemedim.

<a id="product-software-development"></a>

## Ürün ve Yazılım Geliştirme

- Tek seferlik müşteri uygulamalarını tekrar tekrar geliştirmek yerine yeniden kullanılabilir çözümlere odaklanan, ürün odaklı bir geliştirme stratejisi belirledim.
- Önceki Pascal deneyimime dayanarak masaüstü ve kurumsal yazılımları öncelikle Delphi ile tasarlayıp geliştirdim.
- Müşteriye özel uygulamaların oluşturulmasını hızlandırmak için yeniden kullanılabilir yazılım bileşenleri geliştirdim.
- Uygulama modüllerini iş kuralları, veri işleme, raporlama ve operasyonel iş akışları etrafında tasarladım.
- Eski muhasebe ve iş uygulamalarından gelen verilerin taşınması ve modernizasyonu üzerinde çalıştım.
- Mevcut iş kayıtlarının veri analizi, veri yönetimi ve yapılandırılmış dönüşümü için çözümler geliştirdim.
- E-ticaret ve iş odaklı uygulamaları müşteri gereksinimlerine göre geliştirdim ve uyarladım.
- Mevcut ticari yazılım ortamlarında uyumluluk, veri bütünlüğü ve operasyonel sorunları çözdüm.
- Pascal, veritabanı sistemleri, belediye bilgi sistemleri ve kurumsal entegrasyon alanlarındaki önceki deneyimimi ticari yazılım mimarisine uyguladım.

<a id="teknopark-incubation"></a>

## Teknopark Kuluçka Dönemi

Artı Bilişim’i daha sonra yazılım geliştirme ve ürün kuluçkasına odaklanan bir ortam olan Anadolu Üniversitesi Teknopark’a taşıdım.

Kuluçka döneminde iki paralel hat üzerinde çalıştım:

- İş geliştirme: Şirketi daha büyük bütçeli ve daha karmaşık gereksinimleri olan büyük kurumsal müşteriler için konumlandırdım. Bu tür müşterilerle satış döngüleri uzundu ve bu dönemin büyük bölümünü bu görüşmelerin somutlaşmasını bekleyerek geçirdim.
- Ürün geliştirme: Bu zamanı verimli kullanarak, en baştan müşteriye özel bir uygulama değil ürün olarak tasarladığım yeni bir ticari iş uygulamasını kurum içinde geliştirdim.

Teknik yönümü şu ilerleme üzerine kurdum:

Yeniden Kullanılabilir Bileşenler → Uygulama Çerçeveleri → İş Çözümleri → Ürünleştirme

Geleneksel bilgisayar satışına veya teknik servis faaliyetlerine yönelmedim.

<a id="enterprise-custom-projects"></a>

## Kurumsal ve Özel Yazılım Projeleri

Standart hazır uygulamalar yerine amaca özel yazılıma ihtiyaç duyan veya ihtiyaçları ticari paketlerinin sağlayabileceğinin ötesine geçen kurumlarla çalıştım.

Bu projelerde şunları yürüttüm:

- gereksinim analizi,
- süreç modelleme,
- veritabanı ve veri akışı tasarımı,
- müşteriye özel uygulama modüllerinin geliştirilmesi,
- eski verilerin incelenmesi,
- veri dönüştürme ve taşıma,
- iş kuralı uygulaması,
- raporlama,
- sistem entegrasyonu,
- devreye alma ve teknik destek.

Çalışmamın önemli bir bölümü, çoğu zaman belgelenmemiş ve bireysel personel bilgisine bağımlı olan mevcut operasyonel süreçleri anlamayı ve bunları bakımı yapılabilir yazılım yapılarına dönüştürmeyi içeriyordu.

<a id="ankara-development-projects"></a>

## Ankara’daki Geliştirme Projeleri

Ankara’da, ODTÜ ile ilişkili teknoloji ekosistemi içinde faaliyet gösteren bir teknoloji ortağı aracılığıyla yazılım geliştirme projelerinde yoğun biçimde çalıştım.

Bu projelerde, teknoloji ve teşvik destekli programlara katılan şirketler için amaca özel yazılım bileşenleri ve uygulamalar geliştirdim.

Geliştirme çalışmam sıklıkla uzun süreli yoğun yerinde mühendislik gerektiriyordu; bu sürelerde şunları yürüttüm:

- müşteri gereksinimlerinin analizi,
- bileşen tasarımı,
- uygulama geliştirme,
- veri modelleme,
- mevcut iş sistemlerine uyarlama,
- test ve devreye alma.

Bu dönem, uygulama programcılığından yazılım mimarisine ve modüler sistem tasarımına geçişimi belirgin biçimde güçlendirdi.

<a id="data-legacy-systems"></a>

## Veri ve Eski Sistem Çalışmaları

Projelerim boyunca tekrar eden bir gereksinim, önceki nesil iş yazılımlarının ve uzun yıllardır kullanımda olan ticari paketlerin ürettiği verilerle çalışmaktı.

Bu çalışmada şunları yürüttüm:

- eski veri yapılarının, çoğu zaman üretici belgesi olmadan analizi,
- tutarsız, mükerrer veya eksik kayıtların belirlenmesi,
- dönüştürme ve temizleme kurallarının tanımlanması,
- veritabanı yeniden yapılandırması,
- eski, ticari ve özel sistemler arasında içe/dışa aktarma süreçleri,
- taşınan verinin kaynakla eşleştiğini doğrulamak için mutabakat kontrolleri,
- paralel işletim sırasında eski ve yeni uygulamalar arasında uyumluluk,
- yazılım geçişleri sırasında tarihsel iş verisinin korunması.

Bu çalışma sayesinde, belediye bilgi sistemi projelerinde geliştirdiğim veri taşıma ve sistem entegrasyonu uzmanlığını, veri kalitesinin genellikle daha düşük ve dokümantasyonun daha az olduğu özel sektöre taşıdım.

<a id="entrepreneurial-technical-role"></a>

## Girişimci ve Teknik Rol

Kurucu olarak sorumluluklarım yazılım geliştirmenin ötesine uzanıyordu ve şunları içeriyordu:

- teknik mimari,
- ürün konsepti geliştirme,
- yazılım uygulaması,
- müşteri gereksinimleri analizi,
- yerleşik ticari paketlere karşı pazar ve fiyat konumlandırması,
- proje planlama,
- sistem entegrasyonu,
- veri taşıma,
- devreye alma,
- teknik dokümantasyon,
- sorun giderme,
- müşteri desteği,
- şirketin ticari ve operasyonel yönetimi.

Bu nedenle rolüm; yazılım mimarisini, mühendisliği, sistem analizini, ürün geliştirmeyi ve girişimciliği bir arada taşıyordu.

<a id="technical-environment"></a>

## Teknik Ortam

- Geliştirme: Delphi, Pascal
- Veritabanları: MySQL (birincil düşük maliyetli platformum); Oracle Database, Microsoft SQL Server ve IBM Db2 konusunda çalışma bilgisi; MongoDB’nin erken değerlendirmesi
- Ticari paketler (entegrasyon, raporlama, veri taşıma): Logo, ETA, Netsis, Nebim, Datasoft
- Uygulama alanları: iş uygulamaları, raporlama, veri taşıma, e-ticaret, sistem entegrasyonu

<a id="period-outcome"></a>

## Dönemin Sonucu

Artı Bilişim, ağırlıklı olarak başkaları tarafından tasarlanan sistemleri uygulamaktan ve entegre etmekten, yeniden kullanılabilir yazılım ürünleri ve kendi teknik çözümlerimi oluşturmaya geçişimi işaret etti.

Bu dönemde, şu alanlarda biriktirdiğim deneyimi pekiştirdim:

donanım → kurumsal sistemler → veritabanları → belediye bilgi sistemleri → yazılım geliştirme → veri taşıma → sistem entegrasyonu

ve bunu ürün odaklı bir yazılım mühendisliği yaklaşımına dönüştürdüm.

Pazar dinamiklerindeki değişiklikler ve kariyer odağımın daha büyük ölçekli altyapı ve otomasyon projelerine kayması nedeniyle, süren işleri başarıyla tamamladıktan sonra şirketin faaliyetlerini sonlandırmaya karar verdim.

<a id="key-takeaways"></a>

## Bu Dönemden Çıkan Başlıca Dersler

- Maliyet bilinçli mimari. Lisans, barındırma ve işletme maliyetini teknik gereksinimlerle birlikte birincil tasarım girdileri olarak ele almayı ve müşterilerimin gerçekçi biçimde karşılayıp sürdürebileceği platformları seçmeyi öğrendim.
- Gerçek işletici için tasarım. Sistemleri onları fiilen işletecek kişilerin becerileri etrafında tasarlama alışkanlığı edindim; kurulumu, bakımı ve kurtarmayı, ayrılmış bir BT birimi olmayan kuruluşlar için yeterince basit tuttum.
- Eski veri uzmanlığı. Belgelenmemiş veri yapılarını analiz etme, tutarsız kayıtları temizleme ve taşınan veriyi mutabakata bağlama konusunda kapsamlı uygulamalı deneyim kazandım; bu, yan faaliyet olmaktan çıkıp temel mesleki güçlü yönlerimden biri oldu.
- Yerleşik ticari sistemlerle entegrasyon. Yaygın kullanılan Türk ticari paketlerinin iş verisini nasıl yapılandırıp işlediğine ve müşterinin esas kayıt sistemini aksatmadan bunları nasıl genişletip entegre edeceğime dair pratik bilgi edindim.
- Ürün odaklı düşünme. Tek tek uygulamalar teslim etmekten yeniden kullanılabilir bileşenler, çerçeveler ve ürünleştirme açısından düşünmeye geçtim.
- Girişimcilik ve ticari deneyim. Müşteri kazanımı, fiyatlandırma, ortak ilişkileri ve dış proje ortaklarına ve ödeme koşullarına bağımlılığın riskleri dahil, bir teknoloji şirketi yönetme konusunda doğrudan deneyim kazandım.

Bu deneyimler, telekomünikasyon, altyapı, otomasyon, IoT ve daha sonra yapay zekâ destekli sistem geliştirme alanlarındaki sonraki çalışmalarım için önemli bir temel oldu ve düşük maliyetli, kendi sunucusunda barındırılabilen ve yerelde bakımı yapılabilen sistemlere yönelik kalıcı tercihimi şekillendirdi.

Sinan KURTOĞLU ©